DOANH NHÂN VIỆT NAM VCEO
KIẾN TẠO CƠ HỘI - KẾT NỐI THÀNH CÔNG

Tư duy thiết kế: Khởi đầu của thành công đột phá

29/03/2022

Mới nghe tên, bạn có thể cho rằng Tư duy Thiết kế (Design thinking) là một kỹ năng dành cho nhà thiết kế (designer). Thực tế, đây là phẩm chất chung của tất cả chuyên gia đổi mới vĩ đại trong mọi lĩnh vực – từ văn học, nghệ thuật, âm nhạc, khoa học, kỹ thuật đến kinh doanh. Nghiên cứu quy trình tư duy thiết kế hệ thống có thể giúp ta hiểu và áp dụng những phương pháp giải quyết vấn đề sáng tạo, lấy khách hàng làm trung tâm.
Mục lục bài viết

    Tư duy thiết kế là gì?

    Tư duy thiết kế (Design thinking) là quá trình liên tục nghiên cứu người dùng, thách thức các giả định và xác định lại vấn đề – nhằm mục tiêu tìm kiếm các chiến lược và giải pháp thay thế tối ưu hơn. Trọng tâm của quá trình này là tăng cường sự hiểu biết về khách hàng đang sử dụng sản phẩm/ dịch vụ của mình.

    Tư duy thiết kế là chìa khóa giúp doanh nghiệp thấu hiểu người dùng mục tiêu – qua việc không ngừng đặt câu hỏi về vấn đề, phương pháp làm việc hiện tại và các giả định tương lai. Đây là cách tư duy cực kỳ hữu ích khi cần giải quyết các vấn đề chưa được xác định rõ ràng – bằng cách nghiên cứu sự việc theo quan điểm người dùng, brainstorm ý tưởng và ứng dụng thực tế. Việc thử nghiệm ý tưởng thông qua phác thảo, thử nghiệm (prototyping) sẽ hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá và lựa chọn hướng đi mới phù hợp nhất.

    Vì sao cần đến tư duy thiết kế?

    Trong quá trình phát triển, tư duy con người được hình thành dựa trên các hoạt động lặp đi lặp lại và kiến thức thường xuyên tiếp cận. Những kinh nghiệm này khiến chúng ta nhanh chóng áp dụng các hành động và kiến thức tương tự trong các tình huống quen thuộc – thế nhưng, chúng cũng có thể ngăn cản ta tiếp cận hoặc phát triển các cách nhìn, cách hiểu và giải quyết vấn đề mới nhanh chóng. Chúng ta gọi cách suy nghĩ trên đây là tư duy cấu trúc (schemas) – được đặc trưng bởi những tập hợp thông tin có tổ chức và mối quan hệ giữa sự vật, hành động và suy nghĩ xuất hiện trong tâm trí khi gặp một số kích thích từ môi trường.

    Ví dụ: Nói đến “con chó”, ta nghĩ ngay đến một sinh vật gồm bốn chân, lông, răng sắc nhọn, đuôi, bàn chân và một số điểm đặc thù khác.

    Khi các kích thích môi trường phù hợp với cấu trúc này – dù không rõ ràng – tâm trí ta sẽ xuất hiện cùng một kiểu suy nghĩ đã định trước. Điều này có thể cản trở khả năng đánh giá tình huống khách quan để đưa ra chiến lược giải quyết vấn đề mới. Trong trường hợp hướng đi cũ không hiệu quả và đặt ra yêu cầu thay đổi để thích ứng, “tư duy ngoài chiếc hộp” (think out of the box) là cách duy nhất để tìm ra những cách tiếp cận mới đột phá hơn.

    “KHÁI NIỆM TƯ DUY THIẾT KẾ (DESIGN THINKING) KHÔNG PHẢI LÀ MỘT Ý TƯỞNG HOANG ĐƯỜNG. HIỆU QUẢ CỦA VIỆC ÁP DỤNG QUY TRÌNH THIẾT KẾ ĐÃ ĐƯỢC KIỂM CHỨNG KHI CHÚNG TA ĐỐI MẶT VỚI NHỮNG THÁCH THỨC VÀ CƠ HỘI MỚI. PHƯƠNG PHÁP TƯ DUY THIẾT KẾ ĐÃ ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG CẢ LĨNH VỰC THIẾT KẾ VÀ CÁC NGÀNH NGHỀ KHÁC. TÔI HY VỌNG RẰNG Ý TƯỞNG NÀY SẼ ĐƯỢC HIỂU BIẾT RỘNG RÃI HƠN – RẰNG MỌI NHÀ LÃNH ĐẠO ĐỀU BIẾT CÁCH SỬ DỤNG TƯ DUY THIẾT KẾ CHO VIỆC ĐỔI MỚI VÀ MANG LẠI KẾT QUẢ TỐT HƠN.” BILL MOGGRIDGE, ĐỒNG SÁNG LẬP IDEO

    Ví dụ về tư duy thiết kế

    Cách đây vài năm, một tài xế xe tải đã cố gắng đi qua gầm cầu thấp. Nhưng anh ta đã thất bại – chiếc xe tải bị “kẹt cứng” dưới cầu, không thể vượt qua hay lùi ra ngoài. Hệ quả là giao thông bị tắc nghẽn hoàn toàn.

    Khi chuyện này xảy ra, các nhân viên cứu hộ, kỹ sư, cứu hỏa và tài xế xe tải cùng tập trung lại để đề xuất và thương lượng các giải pháp khác nhau nhằm “giải cứu” chiếc xe bị mắc kẹt. Họ tranh luận về việc nên tháo dỡ các bộ phận của chiếc xe hay của cây cầu. Mỗi người đều đề nghị một giải pháp riêng dựa trên trình độ chuyên môn tương ứng của mình mà không đi đến kết luận chung cuộc nào. Sau cùng, một cậu bé đi ngang chứng kiến cuộc tranh luận căng thẳng đã bình thản nói: “Sao không xả hơi ra khỏi lốp xe?” trước sự ngạc nhiên của tất cả mọi người. Trên đây là ví dụ điển hình cho những tình huống mà khi đó, những giải pháp “hiển nhiên” nhất lại không được mọi người nhận ra – chỉ vì chúng ta đã tự áp đặt lối suy nghĩ của mình theo một hướng nhất định.

    Lợi ích của tư duy thiết kế

    Trọng tâm của Tư duy thiết kế (Design Thinking) là mong muốn cải tiến sản phẩm/ dịch vụ bằng cách phân tích hành vi người dùng và các nguyên nhân đằng sau đó. Một khi đã đặt câu hỏi và điều tra các nguyên nhân của một vấn đề, quá trình tìm kiếm giải pháp sẽ giúp chúng ta đưa ra các ý tưởng phản ánh những hạn chế và khía cạnh thực sự của vấn đề.

    Trong kinh doanh cũng như cuộc sống, vai trò của tư duy thiết kế là phương tiện giúp ta nghiên cứu sâu hơn, thách thức các khuôn mẫu, đồng thời thử nghiệm sản phẩm/ dịch vụ để khám phá ra những cách cải tiến mới. Theo Tim Brown – CEO của IDEO, phương pháp tư duy này xuất phát từ hiểu biết tổng thể và thấu cảm các vấn đề của người dùng – bao gồm cảm xúc, nhu cầu, động cơ mua hàng và các tác nhân thúc đẩy hành vi.

    Sau đây là tổng hợp 6 lợi ích chính của tư duy thiết kế:

    • Giúp nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ.
    • Cho phép đi sâu vào một vấn đề để xác định nguyên nhân gốc rễ của nó.
    • Khuyến khích tư duy đổi mới và giải quyết vấn đề cách sáng tạo.
    • Đảm bảo rằng kết quả cuối cùng đáp ứng các mục tiêu và yêu cầu của khách hàng.
    • Mang lại trải nghiệm hữu ích và đáng nhớ hơn cho người dùng.
    • Tạo điều kiện liên tục học hỏi và mở rộng kiến thức.

    Tư duy thiết kế trong kinh doanh

    Các kỹ thuật và chiến lược tư duy thiết kế có thể áp dụng cho mọi cấp độ trong doanh nghiệp. Phương pháp này đặc biệt quan trọng với các vị trí lãnh đạo từ trung cấp và cao cấp, những người phụ trách phát triển sản phẩm/ dịch vụ cho doanh nghiệp, đào tạo và huấn luyện nhân viên.

    Đặc điểm của tư duy thiết kế

    Nghiên cứu cho thấy những người sở hữu tư duy thiết kế được đặc trưng bởi một số đặc điểm sau:

    • Lấy con người làm trung tâm. Họ liên tục xem xét sản phẩm/ dịch vụ được tạo ra sẽ đáp ứng nhu cầu của con người như thế nào. Đối với họ, lợi ích người dùng là yếu tố ràng buộc chính đối với quá trình thiết kế.
    • Khả năng hình dung, mô tả ý tưởng cách trực quan.
    • Khuynh hướng đa chức năng. Các nhà thiết kế xem xét nhiều giải pháp khác nhau cho một vấn đề. Một mặt ghi nhớ bức tranh toàn cảnh của vấn đề, mặt khác họ cũng tập trung vào các chi tiết cụ thể của nó.
    • Tầm nhìn hệ thống. Họ xem xét vấn đề một cách hệ thống, từ nhiều khía cạnh khác nhau để đi tới một giải pháp tổng thể.
    • Khả năng sử dụng ngôn ngữ tốt. Các nhà thiết kế biết cách giải thích bằng lời nói về quá trình sáng tạo của họ. Họ là những người phát minh ý tưởng và sáng tạo trong việc liên kết các yếu tố không rõ ràng.
    • Tinh thần tập thể, làm việc nhóm. Họ sở hữu kỹ năng giao tiếp tốt và làm việc hiệu quả với những người thuộc các bộ phận khác nhau.
    • Không đặt ra giới hạn lựa chọn. Thay vì giới hạn bản thân trong một danh sách giải pháp nhất định, các nhà thiết kế tin rằng vẫn còn đó những hướng đi tốt hơn chưa được khám phá. Vì vậy, họ luôn nỗ lực tìm kiếm những lựa chọn thay thế có lợi nhất trước khi đi đến quyết định cuối cùng.
    Bài viết khác
    Zalo
    Gọi điện